Reklam Filmi Nasıl Çekilir: Brief'ten Teslime 6 Aşama
Bir reklam filmi çekim gününden ibaret değildir. Brief, senaryo, ön prodüksiyon, çekim, post prodüksiyon ve teslim. Altı aşamanın her birinde ne olur, ne kadar sürer, işi ne geciktirir ve müşterinin neye karar vermesi gerekir.
"Bir reklam filmi çektirmek istiyoruz, ne kadar sürer?"
Bu soruya tek bir sayıyla cevap veren kimseye güvenmeyin. Çünkü reklam filmi bir çekim günü değil, altı aşamalı bir süreç. Çekim günü bunun sadece bir tanesi ve genellikle en kısası.
Aşağıda süreci olduğu gibi anlatıyorum. Fiyat vermiyorum çünkü fiyat işin kapsamına göre değişiyor. Ama neyin ne olduğunu bilirseniz aldığınız teklifi doğru okursunuz.
1. Brief ve strateji
Her şey şu soruyla başlar: bu film ne işe yarayacak?
"Marka bilinirliği" bir cevap değil. Cevap şuna benzemeli: "Yeni açtığımız spa'ya rezervasyon almak istiyoruz, hedefimiz 35 yaş üstü, Rusya ve Almanya pazarı, film Instagram reklamında ve web sitesinin ana sayfasında dönecek."
Bu netleştiğinde filmin süresi, dili, tonu, hatta kaç versiyon çıkacağı kendiliğinden belirleniyor. Netleşmediğinde herkes güzel görüntüler çeker, film yayınlanır, hiçbir şey olmaz.
Bu aşamada müşteriden istediğim şeyler: hedef kitle, mecra, ölçülecek sonuç, marka rehberi, varsa önceki işler ve bunlardan memnuniyet düzeyi.
Süre: 3-7 gün, çoğu müşterinin iç onay hızına bağlı.
2. Kreatif ve senaryo
Brief'i alıp bir fikre çeviriyoruz. Çıktı üç parçadır: konsept metni, senaryo ve storyboard.
Senaryo sahne sahne ne olacağını yazar. Storyboard onu kareye çevirir. Storyboard'un amacı sanat eseri olmak değil, anlaşmazlığı çekimden önce ortaya çıkarmak. Kaba çizim yeter, önemli olan kadraj, hareket ve sıra.
Burada bir ara adım daha var: müzik yönü. Filmin ritmini müzik belirler ve müziği en sona bırakmak en sık yapılan hatadır. Kurgu ritmi baştan bilinmezse çekilen plan sürelerinin tutmaması işten bile değil.
Süre: 5-10 gün. Revizyon turu sayısı burayı uzatan tek şeydir. Sözleşmeye kaç revizyon dahil olduğunu yazın.
3. Ön prodüksiyon
İşin görünmeyen ama en belirleyici kısmı. İçinde şunlar var:
Lokasyon keşfi. Mekânı fotoğraflıyorum, ışığın gün içinde nasıl döndüğüne bakıyorum, hangi saatte hangi cepheyi çekeceğimize karar veriyorum. Keşif yapılmadan çıkılan sette gün kaybedilir.
Cast. Oyuncu ya da model seçimi. Ajansla çalışıyorsak en az on gün önceden başlamak gerekir.
İzinler. Belediye, otel yönetimi, AVM, sahil, drone izni. Türkiye'de drone izni ciddi bir kalemdir ve son dakikada halledilmez.
Ekip ve ekipman planı. Kaç kişi, hangi kamera, hangi ışık, kamera hareketi için gimbal mi slider mı jib mi. Bunların hepsi bütçe kalemi.
Çekim planı (call sheet). Saat saat kim nerede ne yapıyor. Bunu yapmayan prodüksiyonlar setin ortasında toplanıp tartışır.
Süre: 7-15 gün. İzin gerektiren işlerde daha uzun.
4. Çekim
En kısa aşama. Tipik bir marka filmi için 1-3 gün.
Set günü teknik olarak yorucu ama karar açısından sakindir — çünkü kararların çoğu zaten verilmiş olmalıdır. Sette hâlâ "acaba şöyle mi yapsak" konuşuluyorsa üçüncü aşama yeterince yapılmamıştır.
Müşterinin sette olması iyidir, ama tek bir karar verici ile olması şartıyla. Beş kişilik müşteri ekibi setteyken herkes farklı şey ister, iş durur. Bunu baştan konuşurum: kim onay veriyor, o kişi setteyse mesele yok.
Süre: 1-3 gün, ek lokasyon başına yarım-bir gün.
5. Post prodüksiyon
Filmin gerçekten yapıldığı yer burası.
Kurgu. Önce kaba kurgu çıkar, onay alınır, sonra ince kurguya geçilir. Kaba kurguda "bu sahne çıksın" demek ucuzdur; ince kurgudan sonra demek pahalıdır.
Renk. Log çekilmiş görüntüye karakter verildiği aşama. Markanın paletiyle uyum burada kurulur.
Ses ve müzik. Ses tasarımı, varsa seslendirme, müzik lisansı. Müzik lisansı atlanmaması gereken bir konudur; ticari kullanım hakkı olmayan bir müzikle yayına çıkan film, platform tarafından kaldırılabilir.
Grafik ve altyazı. Logo animasyonu, alt bantlar, çok dilli altyazı.
Süre: 10-20 gün. Revizyon turları burada da belirleyici.
6. Teslim
En sık atlanan aşama ve en çok sorun çıkaran yer.
Teslim tek bir dosya değildir. Genellikle şunlar gerekir: yatay ana versiyon (16:9), dikey sosyal versiyon (9:16), kare versiyon (1:1), kısa kesim (15 sn ve 30 sn), altyazılı ve altyazısız varyantlar, dil başına ayrı sürüm.
Her ek format ek iştir. Bunu birinci aşamada konuşursanız çekimi ona göre planlarım — kadrajı hem yatay hem dikey kesime uygun kurarım. Sonradan konuşulursa ya kırpma yaparız ve kalite düşer ya da yeniden çekeriz.
Bir de arşiv meselesi var: ham görüntüler kimde kalacak, ne kadar süreyle saklanacak, müşteriye teslim edilecek mi. Bu sözleşmede yazmalı.
Süre: 2-5 gün.
Toplamda ne kadar sürer
Basit bir marka filmi: 4-6 hafta. Cast, çoklu lokasyon ve izin gerektiren bir kampanya filmi: 8-12 hafta.
Bu süreleri kısaltmanın tek gerçek yolu karar hızıdır. Prodüksiyon tarafı hızlanabilir, ama müşteri onayı üç gün beklerse takvim üç gün kayar. Gecikmelerin çoğu sette değil, e-postada olur.
İşi geciktiren üç şey
Sınırsız revizyon. Sözleşmede tur sayısı yazmıyorsa iş bitmez. İki tur kurgu revizyonu normaldir, dördüncü turdan sonra yeni bir iş konuşuyoruz demektir.
Geç gelen malzeme. Logo dosyası, ürün numunesi, marka rehberi, onaylı metin. Bunların gecikmesi çekimi değil postu vurur ve fark edilmesi geç olur.
Karar vericinin belirsizliği. En pahalı gecikme türü. "Patrona sorayım" cümlesi bir sürecin ortasında ortaya çıkarsa iki hafta kaybedilir.
Sıradan, çekim gününü konuşur. Asi, teslim gününü baştan planlar.